{"id":581,"date":"2022-04-01T20:26:57","date_gmt":"2022-04-01T20:26:57","guid":{"rendered":"https:\/\/fersahotomasyon.com\/?page_id=581"},"modified":"2022-04-01T20:26:57","modified_gmt":"2022-04-01T20:26:57","slug":"emek","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/fersahotomasyon.com.tr\/?page_id=581","title":{"rendered":"HABERLE\u015eME PROTOKOLLER\u0130 VE PLC"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n

HABERLE\u015eME PROTOKOLLER\u0130<\/strong><\/p>\n

CAN (<\/strong>Controller Area Network)<\/b><\/p>\n

Bu b\u00f6l\u00fcmde CAN haberle\u015fme protokol\u00fc \u00fczerinde detayl\u0131 bilgi verilecek, veri yolu topolojisi a\u00e7\u0131klanacak ve haberle\u015fme de kullan\u0131lan CAN \u00e7er\u00e7eve yap\u0131lar\u0131 anlat\u0131lacakt\u0131r.En son b\u00f6l\u00fcmde ise CAN hata denetiminden bahsedilecektir.<\/p>\n

CAN Haberle\u015fme Protokol\u00fcn\u00fcn Tan\u0131m\u0131<\/strong>
Kelime anlam\u0131 olarak Controller Area Network kelimelerinin k\u0131salt\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelir.
A\u015fa\u011f\u0131da CAN haberle\u015fme protokol\u00fcn\u00fcn genel \u00f6zelliklerinden bahsedilmi\u015ftir.
\u2013 2 kablo \u00fczerinden seri haberle\u015fme metodu kullan\u0131l\u0131r.
\u2013 1980\u2019lerin ortas\u0131nda Robert Bosch taraf\u0131ndan otomotiv end\u00fcstrisi i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015ftir.
\u2013 Ger\u00e7ek zamanl\u0131 uygulamalarda a\u011f elemanlar\u0131 aras\u0131nda y\u00fcksek kapasiteli veri al\u0131\u015f veri\u015fi sa\u011flamak ve bunu yaparken m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ekonomik \u00e7\u00f6z\u00fcmler sunmak CAN haberle\u015fme protokol\u00fcn\u00fcn ana hedefidir.
\u2013 CAN haberle\u015fme protokol\u00fc t\u00fcm d\u00fcnyada standartlarla belirlenmi\u015ftir. Bu standartlara \u00f6rnek olarak
\u2013 CAN 2.0A: ISO 11519 \u2013 d\u00fc\u015f\u00fck h\u0131zl\u0131
\u2013 CAN 2.0B: ISO 11898 \u2013 y\u00fcksek h\u0131zl\u0131
\u2013 CAN onaylama: ISO 16845
\u2013 CAN haberle\u015fme protokol\u00fcn\u00fcn kullan\u0131m\u0131 200 milyon d\u00fc\u011f\u00fcme ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r ve her ge\u00e7en y\u0131l bu pazar %30 b\u00fcy\u00fcmektedir. CAN sadece otomotiv sanayinde kullan\u0131lmakla kalmay\u0131p bir\u00e7ok end\u00fcstri alan\u0131nda kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bunlardan en \u00f6nemli iki tanesi otomotiv ve end\u00fcstriyel makinelerdir. \u0130ki kablo \u00fczerinden kontrolc\u00fclerin birbirleriyle iki y\u00f6nl\u00fc olarak haberle\u015fmeleri i\u00e7in kurulan network a\u011f\u0131 \u201cThe Controller Area Network (CAN)\u201d olarak isimlendirilir. CAN haberle\u015fme protokol\u00fc 1980\u2019li y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131nda Robert BOSCH taraf\u0131ndan noktadan noktaya haberle\u015fmenin yerini almak i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n

Ger\u00e7ek zamanl\u0131 uygulamalarda y\u00fcksek kapasiteli ve do\u011frulukta veri transferi CAN haberle\u015fme protokol\u00fcn\u00fcn genel karakteristi\u011fini olu\u015fturur. Ayr\u0131ca g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc ortamlarda y\u00fcksek do\u011frulukta g\u00fcvenilir veri transferi sa\u011flar. CAN haberle\u015fme protokol\u00fcn\u00fcn \u00f6zellikleri d\u00fcnya standartlar\u0131nda iki versiyon olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Birinci versiyon, CAN 2.0A d\u00fc\u015f\u00fck h\u0131zl\u0131 versiyonudur ve temel CAN ya da standart CAN olarak isimlendirilir. Bu standart ISO\u2019nun ISO11519 standart\u0131nda belirtilmi\u015ftir. Di\u011fer versiyon olarak CAN 2.0B ise y\u00fcksek h\u0131zl\u0131 versiyondur ve bu versiyon tam CAN ya da geni\u015fletilmi\u015f CAN olarak da isimlendirilir. Bu standart da ISO11898\u2019de tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. ISO16845 ise CAN haberle\u015fme protokol\u00fcn\u00fcn i\u00e7ermesi gereken bilgilerin tan\u0131ml\u0131 oldu\u011fu standard\u0131d\u0131r. CANBUS otomotiv sekt\u00f6r\u00fc haricinde bir\u00e7ok alanda kullan\u0131lmakta olup kullan\u0131m miktar\u0131 her ge\u00e7en y\u0131la oranla %30 artmaktad\u0131r. 2001 y\u0131l\u0131na kadar 200 milyon CAN d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

CAN Haberle\u015fme Protokol\u00fcn\u00fcn Avantajlar\u0131, Tarih\u00e7esi ve Uygulama Alanlar\u0131<\/strong><\/p>\n

Bu b\u00f6l\u00fcmde CAN haberle\u015fme protokol\u00fcn\u00fcn geli\u015fim s\u00fcre\u00e7lerine de\u011finilecek, neden bu protokol\u00fcn kullan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi \u00fczerinde durulacak ve bug\u00fcn bir\u00e7ok end\u00fcstride kullan\u0131lan bu protokol\u00fcn kullan\u0131m alanlar\u0131 anlat\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n

CAN Haberle\u015fme Protokol\u00fcn\u00fc Kullanmak \u0130\u00e7in Ana Sebepler<\/p>\n

\u2013 G\u00fcvenilir: Hatas\u0131z haberle\u015fme sa\u011flamas\u0131<\/p>\n

\u2013 Ekonomik: Kablo masraflar\u0131n\u0131 azaltmas\u0131, D\u00fc\u015f\u00fck donan\u0131m maliyeti sa\u011flamas\u0131<\/p>\n

\u2013 \u00d6l\u00e7eklendirilebilirlik: Kolay geni\u015fletilebilirlik, D\u00fc\u011f\u00fcmlerin birbirine ba\u011flama maliyetini d\u00fc\u015f\u00fcrmesi<\/p>\n

<\/p>\n

\u2013 Uygulanabilirlik:\u00c7o\u011fu kontrolc\u00fcn\u00fcn CAN portuna sahip olmas\u0131, Bir\u00e7ok yaz\u0131l\u0131m arac\u0131 taraf\u0131ndan desteklenmesi, Y\u00fcksek seviyeli protokol<\/p>\n

\u2013Bilinirlik: Geli\u015ftirme ortam\u0131 i\u00e7in geni\u015f kaynak imkan\u0131<\/p>\n

CAN Haberle\u015fme Protokol\u00fcn\u00fcn Tarih\u00e7esi<\/strong><\/p>\n

A\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 \u201cController Area Network Bus\u201d olan yani \u201cKontrol Alan A\u011f\u0131 Veri yolu\u201d dur.1980\u2019lerde Robert Bosch taraf\u0131ndan otomotivde kablo yuma\u011f\u0131 yerine bir kablodan yaz\u0131l\u0131m kontroll\u00fc veri transferini sa\u011flamak amac\u0131yla geli\u015ftirilmi\u015ftir. B\u00f6ylelikle kablolama maliyetleri d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f otomobiller daha ucuza imal edilmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. CAN, otomotiv end\u00fcstrisindeki en bilinen haberle\u015fme sistemidir. Her ne kadar ba\u015flang\u0131\u00e7ta yaln\u0131zca otomotiv uygulamalar\u0131 i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f olsa da y\u00fcksek performans\u0131 g\u00fcvenirlili\u011finden dolay\u0131 bir\u00e7ok da\u011f\u0131t\u0131k (distrubuted) end\u00fcstriyel kontrol uygulamalar\u0131nda yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. 90\u2019larda CAN\u2019in geli\u015fimi sonucunda CiA denen (CAN in Automation) kuruldu. Bu ba\u011f\u0131ms\u0131z grup CAN \u00f6zelliklerini belirlemekte ve ger\u00e7ekle\u015ftirmektedir. Daha sonra DeviceNET geli\u015ftirildi. DeviceNet end\u00fcstriyel cihazlar\u0131n\u0131 (sens\u00f6rs, aktuat\u00f6r) y\u00fck seviye cihazlar\u0131na (kontrol\u00f6r) ba\u011flamaya yarayan d\u00fc\u015f\u00fck seviye networkt\u00fcr. DeviceNet \u00f6zellikle d\u00fc\u015f\u00fck maliyet \u00fczerine yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. 95\u2019de CAN2.0B geli\u015ftirilerekten bir CAN sistemine ba\u011fl\u0131 \u00fcnite say\u0131s\u0131 teorik olarak 500 milyona \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1996\u2019da CANopen geli\u015ftirilmi\u015ftir. B\u00f6ylece uygulamada kullan\u0131labilirli\u011fi daha da artm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

CAN Haberle\u015fme Protokol\u00fcn\u00fcn Uygulama Alanlar\u0131<\/strong><\/p>\n

\u2013 B\u00fct\u00fcn elektronikle kontrol edilen cihazlar ve paketleme makinelerinde<\/p>\n

\u2013 End\u00fcstriyel dondurucular ve yaz\u0131c\u0131larda<\/p>\n

\u2013 Gemiler, trenler ve rayl\u0131 sistemlerde<\/p>\n

\u2013 Tar\u0131m ve in\u015faat makinelerinde<\/p>\n

\u2013 Yar\u0131iletken \u00fcretici cihazlar\u0131nda<\/p>\n

\u2013 Bina otomasyonunda, HVAC sistemleri, kat asans\u00f6rleri<\/p>\n

<\/p>\n

\u2013 Hastanelerdeki hasta takip kontrol\u00fcnde<\/p>\n

Daha bir\u00e7ok alanda CAN haberle\u015fme protokol\u00fc kullan\u0131l\u0131r. Yukar\u0131daki liste CAN haberle\u015fme protokol\u00fcn\u00fcn ana olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 otomotiv end\u00fcstrisi d\u0131\u015f\u0131ndaki kullan\u0131m alanlar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

 \"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

CAN Haberle\u015fme Protokol\u00fcn\u00fcn Ana \u00d6zellikleri<\/strong><\/p>\n

(1) \u00c7oklu Master: \u00c7oklu master \u00f6zelli\u011fi veri yolu bo\u015f iken b\u00fct\u00fcn d\u00fc\u011f\u00fcmler veri g\u00f6nderebilirler anlam\u0131na gelir. Veri yoluna ilk veri g\u00f6nderenin verisi kesin olarak g\u00f6nderilece\u011fi garanti edilmi\u015ftir. E\u011fer iki d\u00fc\u011f\u00fcm ayn\u0131 anda mesaj g\u00f6ndermeye, \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlarsa, mesaj ID\u2019si y\u00fcksek olan mesaj\u0131n iletilece\u011fi protokolde garanti edilmi\u015ftir.<\/p>\n

(2) Mesaj Transmisyonu: CAN haberle\u015fme protokol\u00fcnde mesajlar daha \u00f6nceden karar verilmi\u015f bir formatta g\u00f6nderilirler. E\u011fer veri yolu bo\u015f ise veri yoluna t\u00fcm \u00fcniteler mesaj g\u00f6nderebilirler. E\u011fer t\u00fcm \u00fcniteler ayn\u0131 anda mesaj g\u00f6ndermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlarsa, \u00f6ncelik s\u0131ras\u0131 bir belirleyici (ID) taraf\u0131ndan \u00e7\u00f6z\u00fcmlenir. Bu ID mesaj\u0131n hangi d\u00fc\u011f\u00fcme gidece\u011fi konusunda herhangi bir bilgi i\u00e7ermez. Bu ID sadece mesajlar\u0131n hangi s\u0131raya g\u00f6re veri yolunda g\u00f6nderilece\u011fini belirler. E\u011fer iki veya daha fazla d\u00fc\u011f\u00fcm mesaj g\u00f6ndermeye karar verirse, buradaki mesaj ID\u2019lerin bit bit kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 sonucu karar verilir. Hangi d\u00fc\u011f\u00fcm bu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma sonucunu kazan\u0131rsa onun mesaj\u0131 g\u00f6nderilir ve kaybedenler hemen dinleme konumuna ge\u00e7erler.<\/p>\n

(3) Sistem Esnekli\u011fi: Veri yoluna ba\u011fl\u0131 d\u00fc\u011f\u00fcmler herhangi bir adres gibi belirtici ID ye sahip de\u011fillerdir. Bu sebepten dolay\u0131, veri yoluna bir d\u00fc\u011f\u00fcm eklenip \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 durumunda herhangi bir yaz\u0131l\u0131m de\u011fi\u015fimine gerek yoktur. Bunun yan\u0131nda di\u011fer d\u00fc\u011f\u00fcmlerin donan\u0131mlar\u0131nda, uygulama alanlar\u0131nda herhangi bir de\u011fi\u015fiklik yapmay\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131r. Bu da tasarlanan sistemin kolayl\u0131kla geni\u015fletilmesini sa\u011flar.<\/p>\n

(4) Haberle\u015fme H\u0131z\u0131: Network b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ve mesafelere g\u00f6re haberle\u015fme h\u0131z\u0131 ayarlanabilir. Ayn\u0131 networkde bulunan t\u00fcm d\u00fc\u011f\u00fcmler ayn\u0131 haberle\u015fme h\u0131z\u0131na sahip olmal\u0131d\u0131rlar. E\u011fer herhangi bir d\u00fc\u011f\u00fcm farkl\u0131 bir haberle\u015fme h\u0131z\u0131 kullan\u0131rsa, haberle\u015fmeyi engellemek i\u00e7in bir hata mesaj\u0131 \u00fcretilir. Bu hata mesaj\u0131 di\u011fer networklerde bulunan d\u00fc\u011f\u00fcmlere iletilmez.<\/p>\n

(5) Uzaktan Veri \u0130ste\u011fi: Di\u011fer d\u00fc\u011f\u00fcmlerden bir veri alma iste\u011fi gelebilir. \u0130lgili d\u00fc\u011f\u00fcm istekte bulunan d\u00fc\u011f\u00fcme istedi\u011fi bilgiyi g\u00f6nderir.<\/p>\n

(6) Hata Belirleme, Hata Bildirme, Hatay\u0131 D\u00fczeltme Fonksiyonlar\u0131: A\u011f yap\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 t\u00fcm d\u00fc\u011f\u00fcmler hata belirleme \u00f6zelli\u011fine sahiptir (Hata Belirleme). Hatay\u0131 belirleyen herhangi bir d\u00fc\u011f\u00fcm bunu di\u011fer d\u00fc\u011f\u00fcmlere bildirebilir (Hata Bildirme). E\u011fer bir d\u00fc\u011f\u00fcm mesaj g\u00f6nderirken bir hata belirlerse, mesaj transmisyonunu durdurmaya zorlayabilir ya da di\u011fer d\u00fc\u011f\u00fcmleri haberdar edebilir. G\u00f6nderdi\u011fi mesaj\u0131 mesaj normal g\u00f6nderilinceye kadar g\u00f6nderebilir (Hata D\u00fczeltme).<\/p>\n

(7) Hatay\u0131 Hapsetme: CAN veri yolunda iki \u00e7e\u015fit hata olu\u015fabilir. Birincisi etrafta olu\u015fan g\u00fcr\u00fclt\u00fcden veya ba\u015fka sebeplerden olu\u015fan d\u00fczensiz hatalar. \u0130kincisi s\u00fcr\u00fcc\u00fc hatalar\u0131ndan, donan\u0131m\u0131n zarar g\u00f6rmesinden ya da buna benzer sebeplerden olu\u015fan devaml\u0131 hatalar. CAN protokol\u00fc bu iki hata t\u00fcr\u00fcn\u00fc birbirinden ay\u0131rt edebilen fonksiyona sahiptir. Bu fonksiyon hatal\u0131 d\u00fc\u011f\u00fcmden gelen mesajlara d\u00fc\u015f\u00fck \u00f6ncelik verir, d\u00fc\u011f\u00fcmden devaml\u0131 bir hata \u00fcretiliyorsa bu \u00fcniteyi veri yolundan ay\u0131rt ederek d\u00fc\u011f\u00fcmden gelen hata mesajlar\u0131n\u0131 dikkate almaz.<\/p>\n

(8) Ba\u011flant\u0131: CAN network yap\u0131s\u0131 birden fazla \u00fcnitenin ayn\u0131 anda a\u011f yap\u0131s\u0131na ba\u011flanmas\u0131na izin verir. Burada ba\u011flanabilen \u00fcnite a\u00e7\u0131s\u0131ndan mant\u0131ksal bir s\u0131n\u0131r yoktur. Fakat ger\u00e7ekte a\u011f yap\u0131s\u0131na ba\u011flanabilen \u00fcnite say\u0131s\u0131 gecikme zamanlar\u0131na ve o anda a\u011f yap\u0131s\u0131nda olu\u015fan elektriksel y\u00fcke ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015febilir. Haberle\u015fme h\u0131z\u0131 azalt\u0131larak daha fazla \u00fcnite a\u011f yap\u0131s\u0131na ba\u011flanabilirler. Bunun aksine, haberle\u015fme h\u0131z\u0131 artt\u0131r\u0131l\u0131rsa a\u011f yap\u0131s\u0131na ba\u011flanabilen \u00fcnite say\u0131s\u0131 azal\u0131r.<\/p>\n

Di\u011fer Veri Yolu Sistemleri ve CAN Haberle\u015fme Protokol\u00fc<\/strong><\/p>\n

CAN haberle\u015fme protokol\u00fc haricinde kullan\u0131lan en yayg\u0131n protokol UART protokolleridir. Bunlardan en \u00e7ok bilinenleri RS232 ve RS485\u2019tir. Bunlar CAN protokol\u00fc ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda baz\u0131 avantaj ve dezavantajlar i\u00e7ermektedir. Hemen her mikro kontrolc\u00fc UART protokol\u00fcn\u00fc destekleyen bir donan\u0131ma sahiptir. Bu haberle\u015fme noktadan noktaya haberle\u015fmede kullan\u0131l\u0131r. Ekonomik olarak d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli oldu\u011fu i\u00e7in bir\u00e7ok yerde kullan\u0131l\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131da bu sistemin iki olumsuz y\u00f6n\u00fcnden bahsedilecektir.<\/p>\n

-UART sadece byte temelli haberle\u015fme olana\u011f\u0131 sa\u011flar. Tek seferde birden fazla byte g\u00f6nderme imkan\u0131 yoktur.<\/p>\n

\u2013 UART\u2019\u0131n donan\u0131m yap\u0131s\u0131 hata denetimine sahip de\u011fildir. Burada hata denetimi i\u00e7in yaz\u0131l\u0131m kullan\u0131l\u0131r bu da daha yava\u015f bir sistem anlam\u0131na gelmektedir. 1970\u2019lerin sonlar\u0131nda otomotiv end\u00fcstrisi baz\u0131 sorunlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131. Noktadan noktaya haberle\u015fme oldu\u011fu i\u00e7in kablolama maliyetleri, fazla kablo kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ara\u00e7lar\u0131n daha a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131 ve daha fazla hacim gerekmesi yeni bir haberle\u015fme protokol\u00fc ihtiyac\u0131n\u0131 do\u011furdu. Burada ara\u00e7 \u00fcreticileri d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli birden \u00e7ok i\u015flevi yapan kontrolc\u00fclerin ba\u011flanabilece\u011fi bir seri veri yolu sistemi hakk\u0131ndan ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131lar. Buna en uygun veri yolu sistemi olan CAN bir\u00e7ok \u00fcnl\u00fc otomobil \u00fcreticisi taraf\u0131ndan kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131.<\/p>\n

A\u015fa\u011f\u0131da CAN haberle\u015fme protokol\u00fcn\u00fcn di\u011fer haberle\u015fme protokolleri ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kan \u00f6zellikleri verilmi\u015ftir.<\/p>\n

\u2013 CAN mesaj tabanl\u0131 haberle\u015fme protokol\u00fcd\u00fcr ve bir mesaj uzunlu\u011fu 8 byte\u2019a kadar olabilmektedir.<\/p>\n

\u2013 CAN donan\u0131m\u0131 hata denetleme \u00f6zelli\u011fine sahip oldu\u011fundan yaz\u0131l\u0131m y\u00fck\u00fc azalt\u0131lm\u0131\u015f olur.<\/p>\n

\u2013 Bug\u00fcn end\u00fcstride kullan\u0131lan bir\u00e7ok mikro kontrolc\u00fc bu protokol\u00fc desteklemektedir.<\/p>\n

\u2013 CAN hem lokal hem de ayr\u0131\u015f\u0131k sistem mimarilerinde kullan\u0131labilir.<\/p>\n

<\/p>\n

\u2013 1 km\u2019ye kadar veri ta\u015f\u0131mak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/section>\n

\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n